Armoede

Wat bedoelen we met armoede in Nederland?

Op deze pagina wat summiere basisinformatie over armoede, over welke aantallen praten we, wie lopen de meeste kans op armoede, wat heb je dan op een dag te besteden, kinderarmoede, armoedeval en aanbevelingen kinderombudsman.

 

 

 

 

 

 

 

Armoede is het niet kunnen voorzien in primaire levensbehoeften (1)

Armoede is volgens de Verenigde Naties het niet kunnen voorzien in de primaire levensbehoeften, noodzakelijk om een menswaardig bestaan te kunnen leiden. Primaire levensbehoeften zijn schoon en drinkbaar water, voedsel, kleding, huisvesting en gezondheidszorg.

Extreme armoede is wereldwijd gezakt van 36% (1990) naar 10% (2015)

De Wereldbank hanteert nu als grens voor extreme armoede een inkomen van 1,90 dollar per dag. Volgens de meest recente schattingen leefde in 2015 10 procent van de wereldbevolking onder deze grens. Het is daarbij lastig om wereldwijd één drempel voor financiële  armoede te hanteren, ook omdat het moeilijk is prijzen tussen landen te vergelijken.

Armoede is ook het geen toegang hebben tot secundaire levensbehoeften in een land (2)

De armoedegrens verschilt per land. Ook worden in diverse landen geheel verschillende definities van het begrip armoede gehanteerd. Zo kan ook het geen toegang hebben tot secundaire levensbehoeften ervaren worden als armoede, vooral als in een samenleving anderen dat wel hebben. Secundaire levensbehoeften zijn bijvoorbeeld de aanschaf van luxe goederen, het maken van reizen en het deelnemen aan onderwijs, sport en andere sociale activiteiten.

Het Sociaal Cultureel Planbureau hanteert twee referentiebudgetten om ‘armoede’ vast te stellen.

Beide budgetten geven volgens het SCP aan hoeveel geld iemand nodig heeft voor onvermijdelijke of zeer wenselijke uitgaven.

Het basisbehoeften-budget omvat de minimale uitgaven van een zelfstandig huishouden aan onvermijdbare, basale zaken als voedsel, kleding en wonen. Ook de uitgaven aan andere moeilijk te vermijden posten, zoals verzekeringen en persoonlijke verzorging, zijn meegeteld.

Het niet-veel-maar-toereikend-budget is iets ruimer. Dat houdt ook rekening met de minimale kosten van ontspanning en sociale participatie, bijvoorbeeld een korte vakantie of het lidmaatschap van een sport- of hobbyclub. Deze uitgaven zijn niet strikt noodzakelijk, maar veel mensen beschouwen ze wel als zeer wenselijk

 SCP kopt in november 2018: Nederland heeft bijna een miljoen armen

De Europese Unie legt de relatieve armoedegrens (‘at-risk-of-poverty’-grens) bij 60% van het doorsnee-inkomen in een land. Dit mediaan inkomen is het inkomen waarbij de helft van het aantal huishoudens een hoger inkomen en de andere helft van de huishoudens een lager inkomen heeft.

Het SCP hanteert voor het meten van ‘armoede’ nog een wat hoger niet-veel-maar-toereikend budget van 1.135 euro per maand voor een alleenstaande (cijfers 2018) . Twee volwassenen hebben niet tweemaal zoveel inkomen nodig als een alleenstaande. Daarom is het budget voor hen 1,37 x zo hoog als voor een alleenstaande.

Op basis van deze normen leven in Nederland in 2016 ruim 980.000 mensen in relatieve ‘armoede’. Dat is 6% van de bevolking. Nederland heeft hiermee een van de laagste armoedepercentages in de Europese Unie.

Volgens het CBS leeft 1 op de 30 huishoudens in Nederland langdurig in ‘armoede’. Dat gaat om 227.000 gezinnen.

988 inwoners van Sint-Michielsgestel leven in armoede

Volgens cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau uit 2017 leven in Sint-Michielsgestel in totaal 988 (waarvan 682 autochtonen) inwoners in armoede, dat is 3,5% van de inwoners. Van de uitkeringsontvangers leven 206 in armoede voorts leven 270 kinderen in armoede.

Volgens het CBS leven 4,3% van de huishoudens in SInt-Michielsgestel met een laag en langdurig laag inkomen (2016). Oftewel 463 van de 11.035 huishoudens.

Vergelijking met bijstand en andere normen

De bijstand bedraagt 1.026 euro (netto) per maand. De AOW voor alleenstaande bedraagt 1.158 euro per maand (netto). Studenten kunnen van DUO € 1.056 aan studiefinanciering ontvangen. Het minimum bruto maandloon is 1.635 euro voor 22 jarigen (cijfers 2019)

Wie loopt kans op armoede?

Bijstandsontvangers, niet-westerse migranten en alleenstaande moeders met minderjarige kinderen lopen volgens het SCP het grootste risico op ‘armoede’. Voor de gehele volwassen bevolking lag het gemiddelde in 2016 op 5% maar voor deze groepen was dit respectievelijk 37%, 16% en 16%.
Het aandeel armen onder de 65-plussers is 3%. Wel maakt de leeftijd uit: van de ouderen tot 75 jaar verkeert 2% in ‘armoede’, bij de 90-plussers is dat 9%.

Honderdduizenden kinderen in armoede

Kinderarmoede

Geen kind hoeft in Nederland op straat te slapen vanwege geldgebrek. En als je ouders arm zijn, kun je hier gewoon naar school en de dokter. Toch is er kinderarmoede in Nederland. Koters die maar één maaltijd per dag krijgen, geen warme winterjas hebben en op hun verjaardag niet kunnen trakteren. Kortom, kinderen die iedere dag worden geconfronteerd met het geldgebrek van hun ouders. En alle stress die daarbij hoort.” (Oneworld)

In 2016 waren er 280.000 ‘arme’ kinderen. Dit is bijna 9% van alle kinderen in Nederland. Oftewel in een klas met 30 kinderen kunnen 3 kinderen uit ‘arme’ gezinnen komen!

Maar ook onder de kinderen zijn er verschillen.

Van de kinderen met een niet-westerse achtergrond is 25% arm en van de kinderen uit gezinnen met een bijstandsuitkering leeft 55% in armoede. Kinderen tot en met 12 jaar lopen een bovengemiddeld risico op armoede: in 2016 leefde bijna 10% van deze kinderen in een huishouden met een inkomen onder het niet-veel-maar-toereikend-criterium. Van de kinderen en jongeren in de middelbareschoolleeftijd is 7% arm.

Kinderarmoede en talentontwikkeling

In Nederland groeit een op de negen kinderen op in ‘armoede’. Zij lopen op alle vlakken in hun leven achterstand op en hebben minder kansen hun talenten goed te ontwikkelen. Honderdduizenden kinderen leven in armoede

De Kinderombudsman vraagt met het rapport Alle kinderen kansrijk  (december 2017) aandacht voor deze groep.  Margrite Kalverboer: Opgroeien in armoede is zoveel meer dan het niet hebben van spullen. Om deze kinderen in armoede echt te helpen, moet er een samenhangende aanpak komen die zich richt op de hele leefomgeving van kinderen. Bij veel gemeenten ontbreekt het nog aan een integraal beleid.

Armoedebeleid Gemeente Sint-Michielsgestel

Op de website van de Gemeente  Sint-Michielsgestel is hierover alleen summiere informatie te vinden: B&W schrijft in haar begroting 2019: “Speerpunt 8: Armoede-en schuldenbestrijding (Interbestuurlijk Programma en Digitale Agenda VNG)”. Verantwoordelijke is wethouder Ed Mathijssen. Daarin staat ook wat ze in 2019 gaan doen:

  1. We inventariseren onder andere samen met de ‘ambassadeurs voor armoede’ hoe we het gebruik van bestaande voorzieningen kunnen stimuleren, zodat het geld terecht komt waar het nodig is.
  2. We voeren het huidige Armoedebeleid* uit.

* op de gemeentelijk website staat hierover geen informatie.

 

Wat heb je dan per dag te besteden?

Vergeleken met de extreme armoede grens van de Wereldbank  ($ 1,90 per dag), liggen de Nederlandse relatieve armoedegrenzen dus onvergelijkbaar veel hoger.

Uitdrukt in besteedbare euro’s per persoon per dag is dat voor alleenstaanden gemiddeld 37 euro en voor samenwonende partners 26 euro. Met kinderen erbij worden deze bedragen per persoon natuurlijk lager. Ter vergelijk, de bijstandsuitkering voor alleenstaanden is nu 34 euro per dag (netto 2019).

Wat is een armoedeval

Het probleem was jarenlang dat bijstandsgerechtigden die een parttime baan accepteerden die inspanning niet of nauwelijks beloond zagen met een hoger inkomen. Er wordt gesproken over een armoedeval wanneer iemand met een uitkering en eventuele  subsidies, er in inkomen op achteruit gaat als die een betaalde baan krijgt en de uitkering en subsidies stoppen. Je hebt dus netto minder te besteden, terwijl jouw bruto-inkomen stijgt en onderaan de streep hou je dus maar weinig extra over. Alleenstaande ouders die uit de bijstand wilden geraken, gingen er soms tot 1.000 euro per jaar op achteruit als zij gingen werken.

 

Wanneer kan Vincentius helpen?

Vincentiusvereniging Sint-Michielsgestel biedt directe en persoonlijke hulp aan gezinnen en alleenstaanden die in armoede leven of daarin dreigen terecht te komen.
Wij helpen als geen enkele overheidsinstantie of maatschappelijke instelling kan helpen en er geen alternatief is. Kijk op de activiteitenpagina wat Vincentius doet en wanneer zij kan helpen.